मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना : e-KYC पूर्ण केलेल्या लाभार्थ्यांची होणार प्रत्यक्ष तपासणी, अंगणवाडी सेविकांमार्फत पडताळणी सुरू

महाराष्ट्र राज्य बातमी केअर 27

महाराष्ट्र शासनाच्या महिला व बाल विकास विभागामार्फत राबवण्यात येत असलेल्या मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेअंतर्गत पात्र व अपात्र लाभार्थ्यांची पुन्हा एकदा सखोल तपासणी करण्यात येणार आहे. योजनेचा लाभ केवळ पात्र महिलांनाच मिळावा, यासाठी शासनाने कठोर भूमिका घेतली असून, यासंदर्भात जिल्हास्तरावर महत्त्वाची सूचना जारी करण्यात आली आहे.
या योजनेअंतर्गत लाभ घेणाऱ्या महिलांना e-KYC प्रक्रिया दिनांक 31 डिसेंबर 2025 पर्यंत पूर्ण करण्याचे आदेश देण्यात आले होते. मोठ्या प्रमाणात लाभार्थ्यांनी ही प्रक्रिया पूर्ण केली असली, तरी काही प्रकरणांमध्ये चुकीची माहिती, अपात्र पर्यायांची निवड किंवा तांत्रिक कारणांमुळे त्रुटी आढळून आल्या आहेत. त्यामुळे आता शासनाकडून या सर्व प्रकरणांची प्रत्यक्ष तपासणी करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

e-KYC नंतरही तपासणी का?

महिला व बाल विकास विभागाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे की, केवळ e-KYC पूर्ण केल्याने लाभ निश्चित होणार नाही. योजनेच्या नियम व अटींनुसार लाभार्थी महिला पात्र आहे की नाही, याची फेरपडताळणी (Re-verification) केली जाणार आहे. यामध्ये वय, लिंग, कुटुंबातील सदस्यांची नोकरीची स्थिती, उत्पन्नाचे स्रोत आदी बाबी तपासल्या जातील.
योजनेसाठी पात्रतेचे निकष
शासनाच्या निर्देशानुसार, मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेचा लाभ मिळण्यासाठी खालील अटी अनिवार्य आहेत:
लाभार्थी महिलेचे वय 21 वर्षांपेक्षा कमी व 65 वर्षांपेक्षा जास्त नसावे.
लाभार्थी केवळ महिला (Female) असणे आवश्यक आहे.
लाभार्थीच्या कुटुंबातील कोणताही सदस्य नियमित/कायम स्वरूपाचा सरकारी कर्मचारी, कंत्राटी कर्मचारी नसावा.
केंद्र किंवा राज्य शासनाच्या कोणत्याही विभागात, उपक्रमात, मंडळात किंवा स्थानिक स्वराज्य संस्थेत नोकरी करणारा सदस्य कुटुंबात नसावा.
कुटुंबातील कोणताही सदस्य सेवानिवृत्तीनंतर पेन्शनधारक नसावा.
या पैकी कोणतीही अट मोडीत निघाल्यास संबंधित महिला अपात्र ठरणार असून, तिचा लाभ बंद केला जाऊ शकतो.
अंगणवाडी सेविकांमार्फत प्रत्यक्ष पडताळणी
शासनाकडून प्राप्त झालेल्या यादीतील लाभार्थी महिलांची अंगणवाडी सेविकांमार्फत प्रत्यक्ष घरभेटी देऊन तपासणी केली जाणार आहे. या तपासणीदरम्यान लाभार्थी महिलेची माहिती, कागदपत्रे व वास्तव परिस्थिती यांची खातरजमा करण्यात येईल.
अंगणवाडी सेविका संबंधित लाभार्थीच्या घरी जाऊन चौकशी करतील तसेच आवश्यक कागदपत्रांची पाहणी करतील. यानंतर अहवाल तयार करून तो वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे सादर केला जाईल. या अहवालाच्या आधारेच लाभ कायम ठेवायचा की रद्द करायचा, याचा निर्णय घेतला जाणार आहे.
लाभार्थ्यांसाठी महत्त्वाची सूचना
या प्रक्रियेसाठी लाभार्थी महिलांनी आपल्या परिसरातील अंगणवाडी केंद्राशी दिनांक 26 जानेवारी 2025 (सोमवार) नंतर संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. तपासणीदरम्यान चुकीची माहिती आढळल्यास संबंधित लाभार्थीवर कारवाई होऊ शकते तसेच आतापर्यंत मिळालेली रक्कम वसूल केली जाऊ शकते, असेही संकेत देण्यात आले आहेत.
प्रशासनाची भूमिका
महिला व बाल विकास विभागाचे स्पष्ट मत आहे की, ही योजना गरजू आणि पात्र महिलांसाठी आहे. अपात्र लाभार्थ्यांमुळे शासनाचा निधी चुकीच्या ठिकाणी जात असल्याने, आता कोणतीही तडजोड न करता कठोर तपासणी अभियान राबवले जाणार आहे.
निष्कर्ष
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना अधिक पारदर्शक आणि प्रभावी करण्यासाठी शासनाने उचललेले हे पाऊल महत्त्वाचे मानले जात आहे. पात्र महिलांनी घाबरून न जाता आवश्यक कागदपत्रांसह सहकार्य करावे, तर अपात्र लाभार्थ्यांनी चुकीची माहिती दिली असल्यास त्याचे परिणाम भोगण्याची तयारी ठेवावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.